İspanya Anayasası Üzerine İncelemeler - 2
Satuk Buğrahan MİRZABEY

İspanya Anayasası Üzerine İncelemeler - 2

Bu içerik 1115 kez okundu.

Yazı dizisinin ilk bölümünde, İspanya Anayasası'nın 116. ve 56. maddelerini incelemiştim. İkinci bölüme, Asturias Prensliği’ndeki tahta geçiş usulünden bahsedilen 57. madde ile başlıyorum. Yazının sonundaki kralın görevlerinin sayıldığı 62. madde, İspanya Anayasası’nın 1. Maddesi’nin 3. Fıkrası’nda belirtilen İspanya Devleti’nin siyasi şekli parlamenter monarşidir hükmünün esaslarını oluşturuyor.

 

Hukuk çevrelerince tartışılan ve modern hukukta eşine az rastlanır hükümlerin yer aldığı maddelerden; İspanya Anayasası’nda, cinsiyet ayrımcılığı olarak yorumlanabilecek 1. fıkrayı ve evlilik yasağı içeren 4. fıkrayı içeren 57. madde:

 

1. Fıkra: İspanya Tahtı, Majesteleri Juan Carlos I de Borbon’dan hanedanın meşru varisine geçer. Tahta Geçiş, aşağıdaki öncelik sırasına göre, normal büyük evlat hakkını ve temsil etme hakkını izler. Önceki nesil, sonraki nesilden önce gelir; aynı nesilde daha yakın derecedeki, uzak derecedekinin önüne geçer. Aynı derece içinde erkek kadından önce gelir. Aynı cinsiyet için yaşlı olan, genç olandan önce gelir.

2. Fıkra: Veliaht Prens, doğumundan itibaren veya bu mevkiyi ona veren olaydan itibaren, Asturias Prensi unvanını ve geleneksel olarak İspanya Tahtı’nın varisinin sahip olduğu diğer unvanları elinde bulundurur.

3. Fıkra: Kanunun belirlediği tüm nesiller yok olacak olursa, parlamento, İspanya’nın çıkarlarına uyacak şekilde tahta geçişi sağlar.  

4. Fıkra: Tahta geçişinde hakkı olan kişilerden İspanya Kralı’nın veya parlamentonun açık yasağına karşı evlilik yapanlar, soylarından gelenlerle birlikte saltanat sırasının dışında tutulurlar.

5. Fıkra: Tahttan çekilme, vazgeçme, tahtın geçişiyle bağlantılı ortaya çıkabilecek bir sorun veya kanunla ilgili herhangi bir kuşku, kuruluş kanunu ile çözüme kavuşur.

 

İspanya Anayasası’nın 58. Maddesi; Kraliçe

 

Kraliçe veya Kraliçe’nin eşi, Krallık tarafından konulan hükümlerin neticesi olarak icra edilen fiiller dışında, hiçbir anayasal görev üstlenemez.

 

59. Madde; Naiplik

 

1. Fıkra: Kralın reşit olmaması durumunda, kralın babası veya annesi naiplik görevini üstlenir. Tahta geçiş sıralamasında en yakın ve reşit olan akraba, anayasada belirlenen sıraya göre, prens yetişkin oluncaya kadar vekil (naiplik) görevini üstlenir.

2. Fıkra: Kral, yetkisini kullanamayacak duruma gelir ve bu durum parlamento tarafından tanınırsa, reşit olması şartıyla veliaht prens kralın yetkilerini üstlenir. Veliaht prens reşit değilse, prens erişkin oluncaya kadar ki süreçte yukarıdaki fıkrada özetlenen süreç izlenir.

3. Fıkra: Naiplik görevini üstlenecek kimse yoksa İspanya Parlamentosu tarafından bir, üç veya beş kişiden oluşabilecek sayıda atama yapılır.

4. Fıkra: Naiplik için reşit olma ve İspanyol vatandaşı olma şartları aranır.

5. Fıkra: Naiplik her zaman kral adına ve anayasal vekaletle yürütülür.

 

*

60 ve 61. maddeler; kralın vasisine yönelik hükümleri düzenlerken, 61. madde de ifade edilen kralın anayasa ve kanunlara itaat edilmesini sağlayacağına şeklindeki hükmün kral tarafından nasıl icra edileceği hususu da merak edilen konular arasında.

 

60. Madde: Kralın Vasisi

 

1. Fıkra: Kral’ın çocukluğunda vasisi, doğumdan İspanyol vatandaşı ve reşit olması koşuluyla, vefat etmiş kralın vasiyetinde belirttiği kişi olur. Bir vasi belirtilmemiş ise duruma göre, dul oldukları sürece baba veya anne vasi olur. Bunlarında yokluğunda, vasi İspanya Parlamentosu tarafından tayin edilir. Ancak, naiplik ve vasilik görevleri, kralın babası, annesi veya doğrudan soyundan gelenler dışında, aynı kişi tarafından üstlenilemez.

2. Fıkra: Vasilik görevi yürütenler başka bir devlet görevi veya temsilcilik üstlenemez.

 

61. Madde: Kralın Vasisi

 

1. Fıkra: Parlamento önünde ilan edilen kral, anayasa ve kanunlara itaat edilmesini sağlayacağına ve kendisinin de itaat edeceğine, görevini sadakatle yapacağına, vatandaşların ve özerk toplulukların haklarına saygı duyacağına yemin eder.

2. Fıkra: Erişkin yaştaki veliaht prens, görev üstlenen naipler, krala sadakat yemininin yanı sıra yukarıdaki yemini de ederler.

*

İspanya Anayasası’nın kralın görevlerinin sayıldığı 62. maddesi, tartışmaların odak noktasını oluşturan maddelerin başında geliyor.

Krala; İspanya Parlamentosu’nu feshetme, silahlı kuvvetlere başkomutanlık yapma, af çıkarma, referandum yapma, başbakan adayı belirleme ve başbakanı görevden alabilme, hükümet üyelerini atama ve azletme yetkilerini veren 62. maddenin ardından; krala devlet bütçesinden serbestçe harcama yapabilme ve kraliyet konutlarındaki sivil ve askeri personeli, atama ve azletme yetkilerini veren 65. madde de önem arz ediyor..

 

62. Madde: Kralın Görevleri

 

Kralın görevleri şunlardır:

  1. Kanunları onaylamak ve yayımlamak,
  2. Parlamentoyu göreve çağırmak veya feshetmek ve anayasada belirtilen sürede seçime götürmek,
  3. Anayasada belirtilen koşullarda referandum yapmak,
  4. Başbakan için bir aday önermek ve duruma göre, anayasada belirtildiği üzere, atamak veya görevden almak,
  5. Başbakanın teklifiyle hükümet üyelerini atamak veya azletmek,
  6. Bakanlar Kurulu’nun kabul ettiği kararnameleri yayımlamak, sivil ve askeri mevkilere görevlendirme yapmak ve kanuna uygun olarak şeref, rütbe ve payeleri vermek,
  7. Devlet işleriyle ilgili bilgi almak ve başbakanın isteği üzerine, uygun gördüğünde Bakanlar Kurulu’na başkanlık etmek,
  8. Silahlı kuvvetlerin başkomutanlığını yapmak,
  9. Kanun uyarınca, genel içerikli olmayan af hakkını kullanmak,
  10. Kraliyet Akademileri’nin yüksek hamiliğini yapmak.

 

63. Madde: Kralın Görevleri

 

1. Fıkra: Kral, elçileri ve diğer diplomatik temsilcileri atar. İspanya’daki yabancı temsilcilerin güven mektuplarını kabul eder.

2. Fıkra: Anayasa ve kanunlara uygun olarak, devletin antlaşmalar yoluyla uluslararası taahhütlere girmesine muvafakat vermek kralın görevidir.

3. Fıkra: Parlamentodan yetki aldıktan sonra, savaş ilan etmek veya barış yapmak kralın görevidir.

 

64. Madde: Kralın İşlemlerinin İkinci İmzası

 

1. Fıkra: Kralın işlemleri başbakan ve uygunsa yetkili bakanlarca da imzalanır. Başbakan adayının açıklanması ve atanması ve 99’uncu maddede belirtilen fesih kararına meclis başkanı da imza koyar.

2. Fıkra: Kralın işlemlerine imza atanlar bunların sorumluluğunu taşır.

 

65. Madde: Kralın Ailesi

 

1. Fıkra: Kraliyet ailesi, konut giderleri için devlet bütçesinden pay alır ve serbestçe harcar.

2. Fıkra: Kral konutundaki sivil ve askeri personeli serbestçe atar veya azleder.

*

Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle…

 

 

 

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Kapıkule'de yakıt yüklü tanker alev alev yandı
Kapıkule'de yakıt yüklü tanker alev alev yandı
Kadın girişimcilere üretim kooperatifi açıldı
Kadın girişimcilere üretim kooperatifi açıldı