İspanya Anayasası Üzerine İncelemeler - 4
Satuk Buğrahan MİRZABEY

İspanya Anayasası Üzerine İncelemeler - 4

Bu içerik 969 kez okundu.

Yazı dizisinin 3. bölümünde İspanya Anayasası’nın 55. 66. 67. 68. 69. ve 86. maddelerini incelemiştim.

4. bölüme Kanun Girişimi (Özerk Toplulukların ve İspanyol Halkının Kanun Girişimleri) başlığı altında yer alan, 87. madde ile başlıyorum. Bu maddenin öncesinde, parlamenter monarşi ile yönetilen İspanya Krallığı’nın, özerk bölgelerine kısaca göz atalım ve Katalonya Eyaleti’nde 2017 yılında yapılan referandumu inceleyelim.

İspanya Krallığı bünyesinde; 17 özerk topluluk, 2 özerk şehir ve 50 il bulunuyor. Özerk topluluklar ve özerk şehirler sırasıyla:

Aragon Özerk Bölgesi (Başkenti Zaragoza, konuşulan dil Aragonca),

Asturias Özerk Bölgesi (Başkenti Oviedo, konuşulan dil İspanyolca),

Balear Adaları (Başkenti Palma de Mallorca, konuşulan dil İspanyolca ve Katalanca),

Bask Özerk Bölgesi (Başkenti Vitoria-Gasteiz, konuşulan dil Baskça),

Ceuta Özerk Şehri (İspanya Krallığı’nın Kuzey Afrika’daki özerk şehri, konuşulan dil Arapça ve İspanyolca),

Ekstremadura Özerk Bölgesi (Başkenti Merida, konuşulan dil İspanyolca),

Endülüs Özerk Bölgesi (Başkenti Sevilla, konuşulan dil İspanyolca),

Galiçya Özerk Bölgesi (Başkenti Santiago de Compostela, dili Galiçyaca),

Kanarya Adaları (Konuşulan dil İspanyolca),

Kantabria Özerk Bölgesi (Başkenti Santander, konuşulan dil İspanyolca),

Kastilya ve Leon Özerk Bölgesi (Başkenti Valladolid, konuşulan dil İspanyolcanın en duru hali olan Castellano’dur, Castellano İspanya Krallığı’nın resmi dilidir),

Kastilya - La Mancha Özerk Bölgesi (Başkenti Toledo, konuşulan dil İspanyolca),

Katalonya Özerk Bölgesi (Başkenti Barcelona, konuşulan dil Katalanca),

La Rioja Özerk Bölgesi (Başkenti Logrono, konuşulan dil İspanyolca),

Madrid Özerk Bölgesi (Konuşulan dil İspanyolca),

Melilla Özerk Şehri (İspanya Krallığı’nın Kuzey Afrika’daki toprağı, konuşulan dil Arapça ve İspanyolca),

Murcia Özerk Bölgesi (Konuşulan dil İspanyolca),

Navarra Özerk Bölgesi (Başkenti Pamplona, konuşulan dil Baskça ve İspanyolca),

Valensiya Özerk Bölgesi (Konuşulan dil Valensiyaca).

 

*

İspanya Anayasa Mahkemesi, Katalonya Özerk Bölgesinde 2017 yılında yapılan referandumu iptal etti.

İspanya Anayasa Mahkemesi ayrıca, Katalonya Parlamentosu’nun 2017 yılında aldığı referandum kararını gerekçe göstererek; Katalonya Başbakanı’nı ve Katalonya Parlamentosu Meclis Başkanı’nı uyardı. 2017 yılında Katalonya Özerk Bölgesi’nde görev yapan bir savcı, bölgede Gernika Yasası ile korunan Katalan Polis Teşkilatı’nın, geçici süre ile Madrid’e bağlanarak tek elden yönetileceğini açıklamış, söz konusu açıklamaya Katalonya İçişleri Bakanı tepki göstermişti.

Referandumdan sonra, İspanya Anayasası’nın 155. Maddesi’nin 1. ve 2. fıkralarındaki; 

1. Fıkra: “Eğer bir özerk topluluk, anayasa veya diğer kanunların koyduğu yükümlülükleri yerine getirmez veya İspanya Krallığı’nın genel çıkarlarına ciddi biçimde zarar verecek şekilde hareket ederse; hükümet, özerk topluluğun başkanına şikayette bulunur ve yeterli bir cevap alamazsa, Senato, salt çoğunluğuyla aldığı bir kararın ardından, söz konusu özerk topluluğu, ilgili yükümlülükleri yerine getirmeye zorlamak veya yukarıda söz edilen kamu çıkarlarını korumak için gerekli önlemleri alır” hükmü ile,

2. Fıkra: “Hükümet, yukarıdaki fıkrada öngörülen tedbirleri uygulamak amacıyla, bütün özerk topluluklara talimat gönderebilir” hükümlerine dayanılarak Katalonya Eyaleti, İspanya Hükümeti’ne bağlandı. 

21.12.2018 tarihinde yayınlanan Bağımsızlık Referandumları ve Avrupa Birliği’nin Geleceği – 4 başlıklı yazımda da belirttiğim üzere; İspanyolca, Katalanca, Baskça ve Galisyaca olmak üzere dört resmi dili olan İspanya’da; ülkeyi oluşturan 17 bölgeden her birinin kendisine ait özerklik yasası, parlamentosu ve yürütme organları var. Yine bir diğer önemli husus; Katalonya, Valensiya, Balear Adaları, Navarra, Bask ve Galiçya özerk bölgelerinin, İspanyolca haricinde ikinci resmi dilleri var.

İspanya Krallığı’ndaki özerk bölgelerin bazılarını, demografik yapısı yönüyle de, yukarıda bahsettiğim yazımda incelemiştim.

Ayrıca, İspanya’daki özerk bölgelerin her birinin kendilerine ait Gernika Yasası’nın olması da önem arz ediyor. Örneğin, Bask Özerk Bölgesi’ndeki polis teşkilatı, Bask Bölgesi’nin Gernika Yasası ile korunuyor. Bask Anayasası’nda 3 ilden oluşan bir federasyon şeklinde tanımlanan Bask Özerk Bölgesi’nin, parlamentosu da, başkenti Vitoria-Gasteiz şehrinde bulunuyor.

22 Kasım 1975’te İspanya Kralı olan Bourbon Hanedanı’ndan I. Juan Carlos, 2014 yılında tahtı oğlu Felipe’ye bıraktı. 350 üyeli Temsilciler Meclisi’nin ve 266 üyeli Senato’nun kendisine bağlı olduğu VI. Felipe, halen İspanya Krallığı’nı yönetiyor.

*

İspanya Krallığı’nda toplantı ve gösteri hakkı 1976 yılında düzenlendi. Toplantı hakkına ilişkin kısıtlamalarda aynı dönem çıkarılan Ceza Yasası’nda yer aldı. Söz konusu Ceza Yasası’nda, kapalı alanlardaki toplantılarda İspanya Krallığı’nın bir temsilcisinin bulunması zorunlu tutuluyor. 

Yine 1976 yılının haziran ayında çıkarılan kanunda siyasi dernek hakkı düzenlendi. İspanya Krallığı’nın ulusal güvenliğine ve anayasal düzenine zarar vermeyecek şekilde, İspanya vatandaşlarına tanınan siyasi dernek kurabilme hakkının özellikleri de yine Ceza Yasası içerisinde yer aldı.

*

Katalonya Parlamentosu’nun aldığı karar doğrultusunda, bölgede 2017 yılında referandum yapıldı. Katalan halkının %90’lara varan bir oranla bağımsızlığa evet dediği seçim, İspanya Krallığı Anayasa Mahkemesi tarafından, anayasaya aykırılığı öne sürülerek iptal edildi. Pek çok basın kuruluşunun ortak görüşüne göre, seçimler demokratik bir ortamda yapılmadı. Basın kuruluşlarının, demokrasiye ve hukuka aykırı şekilde seçimlere müdahale edildiği iddialarını dayandırdıkları sebeplere gelince;

 

1- Katalan halkının oy kullandığı sandıklarda İspanya polisinin müdahalesinin ardından çıkan olaylarda bine yakın Katalan’ın yaralanması,

2- Kadınlara yönelik fiziksel şiddet içeren eylemler,

3- Oy kullanma hakkı, demokrasinin temel ilkelerinden biri olmasına rağmen, referandumda bazı Katalanların oy kullanmasına engel olunması,

4- Avrupa Birliği merkezli yayın yapan pek çok basın kuruluşunun da, Katalonya Özerk Bölgesi’ndeki referandumda kadınlara yönelik uygulanan fiziksel şiddeti görüntülemesi; BBC’nin haberinde görüldüğü üzere, İspanya polisinin, bazı sandıklarda, oy kullanmak için sırada bekleyen kadınları, saçlarından tutup sürükleyerek sandıklardan uzaklaştırması ve oy kullanmalarına müsaade etmemesi,

5- İspanya Hükümeti’nin, Katalan halkına yönelik yapılan hukuka aykırı müdahalelerden dolayı, Katalanların temsilcisinden özür dilemesi,

6- Katalonya Özerk Bölgesi’nin, hukuka aykırı müdahaleler sebebiyle, Avrupa Birliğinden olaylara müdahale etmesini istemesi şeklinde özetlenebilir. 

Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi (İstanbul Sözleşmesi), kadınlara yönelik şiddetin her türünü yasaklamaktadır.

Sözleşmenin 5. maddesinin 1. fıkrasındaki “Taraflar; kadına yönelik şiddet eylemlerinde bulunmaktan kaçınır; devlet adına faaliyet gösteren devlet yetkilileri, görevliler, kurumlar, kuruluşlar ve diğer aktörlerin bu yükümlülüğe uygun hareket etmelerini sağlar” hükmü bu hususta önem arz ediyor.

 

*

İspanya Anayasası’nın 87. Maddesi

Kanun Girişimi

Özerk Toplulukların ve Halkın Kanun Girişimi

 

1. Fıkra: Hükümet, Kongre ve Senato; İspanya Anayasası’na ve meclislerin içtüzüklerine uygun olacak şekilde, kanun teklifi vermeye yetkilidirler.

2. Fıkra: Özerk toplulukların meclisleri, hükümetten, bir kanun tasarısını geçirmesini talep edebilir veya Kongre Daimi Komitesi’ne, hükümet dışı bir kanun tasarısı verebilir ve bu tasarıyı savunmak için en fazla üç meclis üyesini vekil tayin edebilir.

3. Fıkra: Bir kuruluş kanunu, hükümet dışı kanun tasarılarının verilmesiyle ilgili olarak, halkın kanun girişiminin şekil ve şartlarını belirler.

Her durumda, en az 500,000 onaylı imza şarttır. Bu girişim; kuruluş kanunu, vergilendirme, uluslararası ilişkiler veya affa ilişkin ayrıcalık konularında olamaz.

 

88. Madde: Hükümetin Kanun Tasarıları

 

Hükümetin kanun tasarıları, Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilir ve üzerinde karara varılabilmesi için gerekçeleriyle birlikte Kongre'ye gönderilir.

 

89. Madde: Hükümet Dışı Kanun Tasarısı

 

1. Fıkra: Hükümet dışı kanun tasarıları, meclislerin içtüzüklerince; hükümetin kanun tasarılarına verilen önceliğin, İspanya Anayasası’nın 87’nci Maddesi’nde belirtilen koşullarda, kanun teklifi sunma hakkının kullanılmasını engellemeyecek şekilde ele alınır.

2. Fıkra: İspanya Anayasası’nın 87. Maddesi’nin hükümlerine uygun olarak, hükümet dışından gelen kanun tasarıları, kanunlaşmaları için Kongre’ye gönderilir.

 

90. Madde: Senato’nun Yasama Faaliyeti

 

1. Fıkra: Hükümetin, kuruluşla ilgili bir kanun tasarısı ya da normal bir kanun tasarısı, Kongre’de kabul edildiğinde, Meclis Başkanı derhal Senato Başkanı’na konuyla ilgili rapor verir. Senato Başkanı da ele alınmak üzere Senato’ya sunar.

2. Fıkra: Kanun tasarısı metninin Senato’ya sunulmasından itibaren iki ay içerisinde Senato, bir mütalaa ile birlikte tasarıyı veto edebilir veya tasarı üzerinde değişiklikler yapabilir.

Veto kararının salt çoğunlukla alınması gerekir. Tasarının, veto edilmesi halinde Kongre, ilk metni, salt çoğunlukla (şayet tasarının sunulmasından itibaren iki ay geçmişse basit çoğunlukla) onaylamadıkça veya değişikliklere ilişkin olarak, kabul edip etmeme konusunda basit çoğunlukla karar almadıkça krala sunulamaz.

3. Fıkra: Senato’ya bir kanun tasarısının veto edilmesi veya değiştirilmesi için verilen iki aylık süre, İspanya Hükümeti veya Kongre tarafından, acil olarak ilan edilen tasarılar için, yirmi güne düşer.

 

 

91. Madde: Kanunların Onayı ve Yayımlanması

 

Kral, on beş gün içerisinde, İspanya Parlamentosu’ndan geçen kanunları onar ve ilan eder, derhal yayımlanmasını emreder.

 

92. Madde: Referandum

 

1. Fıkra: Özel önem taşıyan siyasi kararlar bir referandumla tüm vatandaşların oyuna sunulabilir.

2. Fıkra: Referandum, Kongrenin verdiği yetkinin ardından, başbakanın önerisiyle, Kral tarafından ilan edilir.

3. Fıkra: Bir kuruluş kanunu, bu anayasada belirtilen farklı referandum türleri için koşulları ve usulleri düzenler.

*

İspanya Anayasası’nın 99. ve 100. maddelerinde başbakan ve bakanların kral tarafından atanmasına ilişkin hükümler yer alıyor.

İspanya Kralı’na, başbakanı ve bakanları azledebilme yetkilerini veren bu maddeler, İspanya Kralı’na; kanunları onaylama ve yayınlama, İspanya Parlamentosu’nu feshedebilme, referandum yapabilme, hükümet üyelerini azledebilme yetkilerini veren İspanya Anayasası’nın 62. Maddesi’ni hatırlatıyor. 

 

99. Madde: Başbakanın Atanması ve Güvenoyu

 

1. Fıkra: Kral; Kongre’nin yenilenmesinden sonra ve anayasada belirtilen diğer durumlarda, Kongre Başkanı’na ve İspanya Parlamentosu’ndaki siyasi gruplarca atanmış temsilcilere danıştıktan sonra, bir başbakan adayı belirler.

2. Fıkra: Yukarıdaki fıkradaki hükümlere göre gösterilen aday, Kongre’ye, kurmayı düşündüğü hükümetin programını sunar ve meclislerden güvenoyu ister.

3. Fıkra: Kongre, üyelerinin salt çoğunluğunun oylarıyla söz konusu adaya güvenini bildirirse, Kral kendisini Başbakan olarak atar.

Salt çoğunluk elde edilemediği takdirde, ilk oylamadan kırk sekiz saat sonra yeni bir oylama yapılır ve basit çoğunluk oyları ile kabul edilirse güvenoyu aldığı kabul edilir.

4. Fıkra: Bu oylamadan sonra aday güvenoyu alamamış ise yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde birbirini izleyen teklifler oylanır.

5. Fıkra: Eğer, atama için ilk oylamadan itibaren iki ay içinde hiçbir aday Kongre’nin güvenoyunu alamazsa, İspanya Kralı Kongre’yi fesheder ve Kongre Başkanı’nın da onayıyla seçime götürür.

 

100. Madde: Bakanların Atanması

 

Hükümetin diğer üyeleri, başkanın teklifi üzerine, İspanya Kralı tarafından atanır ve görevden alınır.

*

İspanya Anayasası Üzerine İncelemeler yazı dizisi devam edecek.

Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle…

 

DİĞER YAZILAR
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Hakan Çalhanoğlu'ndan Alman basınına asker selamı açıklaması
Hakan Çalhanoğlu'ndan Alman basınına asker selamı açıklaması
Enerji Kimlik Belgesi almak artık zorunlu
Enerji Kimlik Belgesi almak artık zorunlu